سيد احمد على خسروى
368
راهنماى داروهاى تندرستى ( فارسى )
در اسباب استسقاء طبلى است بدان كه فرموده است ابو على سينا مىباشد اكثر اسباب طبلى فساد هضم اوّل است بجهة خواطر قوّه و يا بجهة خواطر مادّة پس بهدرستى كه آن مادّة زمانى كه هضم نشود خوب و حال آنكه عمل كرده است در آن حرارة ضعيفة يك نوع فعل غير قوىّ و اكراه داشته باشد آن مادة را بدن مىباشد اولى چيزى كه مستحيل شود بسوى آن چيز او بخارية و ريحيه است بخصوص زمانى كه بوده باشد معدة سرد و تر پس در چنين حال معده مهيّا نمىگرداند مر هضم كبد را حاصل عبارت شيخ مىرساند كه سبب استسقاء طبلى ضعف كبد است در اثر ضعف هضم معدى كه هضم اوّلش مىگويند در اثر سردى و ترى آن معدة و پس از آنى كه معدة سرد و تر شد و كبد ضعف پيدا كرد توليد اجتماع موادّ بخارى و ريحى مىگردد در نواحى معدة و امعاء كه فضاء جوف اسفل و ما بين شرب و صفاق و بعضى نوشتهاند سبب استسقاء طبلى حرارة مزاج كبد است با سرد و تر بودن معدة پس هضم نمىكند معدة طعام را خوب و مهيا نمىكند از براى هضم شدن غذا در كبد و مىگوئيم اين انتفاخ در نواحى معدة و امعاء از موادّ ريحى حاصل نمىشود مگر اينكه هضم كبدى ضعيف گردد اعمّ از اينكه از برودت بسيار باشد يا از حرارت بسيار باشد و يا از اكل اغذيه بسيار سرد باشد البتّه اين ضعف كبدى حاصل نمىشود مگر اينكه معده قبلا سرد و تر و ضعيف گردد آنوقت غذاى وارد در معدة ناهضم مانده و تبديل ببخار و باد مىگردد يعنى سوء مزاج سرد و تر معدة وقتى بحدّى رسيد كه كبد ضعيف شد آن ضعفى كه از جذب غذا عاجزاند از اجتماع غذا در معدة ببخار تبديل خواهد شد